Yezhoù ar bed | Yezhoù Aostria | Yezhoù germanek | Alamaneg | Vienna

Ar vienneg (Weanerisch ^* e vienneg, Wienerisch en alamaneg standard) eo rannyezh Vienna (Aostria). Renket e vez e-touesk ar yezhoù aostriek-bavarek. Komzet e vez ar vienneg gant war-dro 600 000 a dud e-barzh hag en-dro da Vienna. Levezonet eo bet gant meur a yezh all, dreist-holl an tchekeg, ar yidicheg hag an hungareg.

Diforc'hioù pennañ etre ar vienneg hag an alamaneg standard

• N'eus ket eus an dro-c'henel. Implijet e vez an dro-da-biv en he lec'h.
• Monoftongadur /aɪ/ -> ɛ:, /au/ -> /ɔɪ/ -> [ɛ:
• Hiraet e vez ar vogalennoù e silabennoù taol-mouezhiet, d. sk. ^* ("dorn").
• /p, b/ a vez distaget evel /t, d/ evel [d.
• /s/ e penn ar ger a vez distaget ha n'eo ket [z.
• Friet e vez ar vogalennoù hir dirak /n/.
• alam. /i(:)l/ -> vienn. /ɔɪl/ -> /œ:/, d. sk. alam. ^*
• N'eus ket eus ar vogalenn /ə/; distaget e vez /e/ dibouezmouezh evel ^*.
• Kalz gerioù a zo bet amprestet digant ar yidicheg...
  Beisl ("tavarn") < yid. bajs ("ti")
  Hawara chavver
  Masl [ma:zl" target="_blank" >^* ("chañs") < yid. mazel
  

• ...digant an tchekeg...
  Pfrnak ("fri bras") < tch. frňák ("fri")

• ...digant an italianeg...
  Gspusi < ita. sposa
  Gstanzl['kʃdã:ndsl ("poz") < ita. stanza

• ...ha digant an hungareg.
  Maschekseitn ^* ("tu all") < hun. másik

Levezonet eo bet kevreadurezh ha morfologiezh ar vienneg gant ar yezhoù slavek:

• Stankoc'h eo ar stummoù emober eget en alamaneg standard.
  si schbüün 'ʃby:n (~"en em c'hoari") e-lec'h alam. spielen ("c'hoari"). Kv. poloneg bawić się.
  
• Arvez perfektivel ar verboù a zo oberiek c'hoazh ha n'eo ket bet fosilizet evel en alamaneg standard. Stummet e vez gant ar prefiks der- [dɐ'tsa:n ("dont a benn da zougen")

Skrivagnerien viennek

• Johann Nepomuk Nestroy
• Hans Carl Artmann
• de:Wolfgang Teuschl

Un nebeut frazennoù e Vienneg

• D'ehre! ^*, "Enoret on" = "Demat deoc'h!"
• Griaß gott! pe Griaß Eana! ['grɪɐs.ɛɐnɐ, "Demat deoc'h!"
• Seavas! [sɛɐs, "Salud dit!"
• Prost! ^*, "Yec'hed mat!"
• Tschuidign.. ^*, "Digarez(it)..."
• A seidl / a kriagl 'sɛ:dl / 'krɪɐgl, "Ur banne bier" (kriagl: 0.5l / seidl: 0.33l)
• bittschee ^*, "Mar plij"
• daunkschee ^*, "Trugarez"
• Kennan Se bretonisch? ^*, "Ha komz a rit brezhoneg?"
• Mia san aus da Bretagn. ,san ɔ:s da brɛ'tan / Mia san bretonen. ,san brɛ'to:nɛn , "Breizhiz omp."
• Wiederschaun! pe Baba! ^*, "Kenavo"

Liammoù diavaez

• Sprechen Sie Wienerisch? ("Ha komz a rit vienneg?")

Wienerisch | Viennese_German | Bečki njemački