Mor Baltel

Ar Mor Baltel, pe ar Mor Baltek, a zo ur mor eus Europa, digor war Mor an Hanternoz ha, drezañ, war ar Meurvor Atlantel, dre strizhioù-mor Kattegat ha Skagerrak. En-dro d’ar Mor Baltel e kaver ar broioù-mañ (en ul loc’hañ eus ledenez Skandinavia) : Sveden, Finland, Rusia (rannvro Sant Petersbourg), Estonia, Latvia, Lituania, Rusia (rannvro Kaliningrad), Polonia, Alamagn, Danmark.

Douaroniezh

En em astenn a ra ar mor war ur gorread a 432 800 km², ha div ledennad dour vras a sank en douaroù, en hanternoz : pleg-mor Finland, etre ar vro-mañ hag Estonia, ha pleg-mor Botnia, etre aod reter Sveden hag aod kornôg Finland. N’eo ket don ar Mor Baltel, ma vez keñveriet gant morioù all (57 metr donder well-wazh, 459 m en e zonañ en hanternoz enez Gotland). Abalamour da se ha peogwir eo strizh an tremen war-zu Mor an Hanternoz, e chom an hevelep dour eno e-pad pell, ar pezh ne ra nemet gwashaat ar c’hudennoù saotradur. E-keñver douarouriezh n’eo ket gwall gozh ar Mor Baltel : stummet e oa bet er c’hwec’hvet milved a-raok J.K.

N’eo ket gwall sall dour ar Mor Baltel, e-skoaz morioù all. Meur a abeg a zo d’an dra-se : abalamour d’an hin n’a ket an dour da ziaezhennañ buan, kalz stêrioù a ziskarg o dour dous er mor ha, gant ar strizh m’eo an tremen war-zu Mor an Hanternoz, ne vez ket mesket dour disall a-walc’h ar Mor Baltel gant dour salloc’h ar Meurvor Atlantel. Ar sallder izel eus an dour mor eno a zispleg perak e vez spesadoù plant ha loened disheñvel a-walc’h diouzh ar re a gaver e morioù all. Displegañ a ra ivez perak e vez skornet ul lodenn vat eus ar Mor Baltel e-pad ar goañv. War-dro an hanter eus gorread ar mor, well-wazh, a vez goloet gant skorn e-pad ar goañv. Al lodennoù norshañ (Pleg-mor Botnia, Pleg-mor Finland) eo a vez skornet dreist-holl, met goañvezhioù zo ez eus bet gwelet skorn betek war aodoù reter Danmark.

Anvioù

Cheñch a ra anv ar mor-mañ hervez ar yezhoù :

Mor Baltel a vez graet anezhañ peurvuiañ er yezhoù keltiek, er yezhoù romanek, slavek (ar re a gaozeer tro-dro dezhañ evel ar poloneg, rusianeg, kachoubeg), er yezhoù baltek hag e saozneg.
Mor ar Reter eo an anvadur roet dezhañ er yezhoù germanek (nemet ar saozneg), e finneg (daoust ma n’emañ ket ar mor-se er reter d’o bro o deus dalc'het ar finnegerien d'ober gant un anvadur a zo deuet dezho eus ar svedeg, pa oa Finland e dalc'h Sveden e-pad kantvedoù).
Mor ar C'hornôg a reer anezhañ en estoneg.

Inizi pennañ

Kalz inizi a zo er Mor Baltel. E-touez ar re vrasañ anezho e c’heller menegiñ ar re-mañ :

Åland
Bornholm
Fyn
Gotland
Hiiumaa (anavezet gwechall dindan hec’h anv alamanek Dagö)
Öland
Rügen
Saaremaa (anavezet gwechall dindan hec’h anv alamanek Ösel)
Sjælland

Kêrioù bras

Setu amañ ar c’hêrioù pennañ a gaver en arvor, renket adalek an hini vrasañ :

Sant Petersbourg (Rusia), 4 700 000 annezad
Riga (Latvia), 760 000 annezad
Stockholm (Sveden), 743 703 annezad (en tolpad kêrioù, 1 823 210 den)
Helsinki (Finland), 559 716 annezad (en tolpad kêrioù, 980 000 den)
Gdańsk (Polonia), 462 700 annezad
Szczecin (Polonia), 413 600 annezad
Tallinn (Estonia), 401 774 annezad
Kaliningrad (Rusia), 400 000 annezad
Malmö (Sveden), 259 579 annezad
Gdynia (Polonia), 255 600 annezad
Kiel (Alamagn), 250 000 annezad
Lübeck (Alamagn), 216 100 annezad
Rostock (Alamagn), 212 700 annezad
Klaipėda (Lituania), 194 400 annezad
Turku (Finland) 175 000 annezad

Porzhioù bras all :

Świnoujście (Polonia), 50 000 annezad
Ventspils (Letonia), 44 000 annezad
Baltiysk (Rusia), 20 000 annezad
Hanko (Finland), 10 000 annezad

Liammoù diavaez

Portal broioù ar Mor Baltel (e saozneg)
Portal ar Mor Baltel (e saozneg, svedeg, finneg, estoneg)
B7 — Rouedad inizi ar Mor Baltel (e saozneg)
Baltic Environmental Atlas: Kartennoù eus ar Mor Baltel

Morioù

Gourt Home::Gourt :: Mor Baltel

Douaroniezh

Anvioù

Inizi pennañ

Kêrioù bras

Liammoù diavaez