Gourt Home::Gourt :: İran
| Iran flag 300.png | Iran_coa.png |
| (Ətraflı) |
Azərbaycanca: İstiqlal, Azadlıq, İslam Respublikası
- Ümumi
- % Su
1,648,195 km²
0.7%
- Ümumi
- Əhali sıxlığı
69,018,924
42/km²
İran İslam Respublikası (Farsca: جمهوری اسلامی ايران)
İran ölkəsi Azərbaycanın cənubi sərhədində Xəzər ve Omman dənizin arasinda vaqi olub. İran çoxlu müxtəlif milletleri özünde yer verir. bunların ən böyüyü Azərbaycan Türkləri , Farslar, Kürtler, ve Ərəblər dirlər. Ölkənin etnik tərkibindən heç bir siyahiyyə götürülmiyib, ama bəzi mənbə'lərə görə belədir: Farslar - 51%, Azərbaycan Türkləri - 24%, Giləki-mazandarani - 8%, Kürt - 7%, Ərəb - 3%, Türkmən - 2%, Bəluç - 2%, Lur - 1%, digərləri - 1%.
Əhalinin böyük əksəriyyətinin Azərbaycan Türkləri olmasına baxmayaraq Türk dilində oxuma-yazma qəti qadağan edilmişdir. İranı 1925 ilinə kimi, min ilə yaxin Türk mənşəli sulalələr idarə etmişlər. 1925. ildə isə Farslar İngiltərənin yardımıyla hakimiyyəti ələ keçirmişlər. Bundan sonra hakimiyyətə keçən şah fars şovinistliyini bildirmək üçün Pəhləvi soyadını qəbul etmişdir. 1925-1979. illər boyunca Türk dilində rəsmi yazmaq, nəşr etmax və danışmaq yasaq edilmişdir. Bir neçə kitabdan səvay, heç Azərbaican dilində kitab çapa verilməmişdi. Radio da gündə bir iki sa'at Fars dilinə qarışıq Azerbaican dilində programlar yalniz Tabriz və Urmu radio stansiyalarindan yayılırdı. Bu səviyyə Islam cümhuriyyati dövrunda də çox dəyişilməyib.
İran dövləti Azərbaycan Türklərini assimilyasiya etmək üçün parçalama siyasəti yürüdür. Tarixi Azərbaycan-Türk torpaqlarını bir neçə vilayətə (Ostan) ayıraraq Türk millətinin iradəsini qırmağa çalışır.Azərbaycan torpaqlarında kütləvi şəkildə iyrənc Fars laşdırma siyasəti yürdülür. Azərbaycan Türkcəsində qəzet və dərgilər himayə olunmur.
İranın ən böyük şəhərləri
(2005-ci il səyahəsinə görə)
| Tahran | |
| Meshed | |
| Isfahan | |
| Təbriz | |
| Ahvaz | |
İranın ən böyük Azerbaycanlı şəhərləri və onların əhalisi
(2005-ci il səyahəsinə görə)
| Təbriz | 1,350,000 | |
| Urmu | 725,000 | |
| Ərdəbil | 470,000 | |
| Zəngan | 390,000 | |
| Xoy | 320,000 | |
| Mərağa | 218,000 |
Irán | إيران | Irán | Iran | Írán | Iran | Iran | Iran | Ιράν | Iran | Irano | Irán | Iraan | ایران | Iran | Iran | Irán - ایران | איראן | ईरान | Iran | Irán | Իրան | Iran | Iran | Íran | Iran | イラン | ირანი | 이란 | Îran | Iraan | Iranas | Irāna | Iran | Iran | Iran | Iran | Iran | Iran | Iran | Iran | Irão | Iran | Иран | Iran | Iran | Irán | Iran | Иран | Iran | ประเทศอิหร่าน | Iran | İran | Іран | ایران | 伊朗 | Iran
"İran"
