Os Perinés

Os Perinés son una ralla monteriza situada á lo norte d'a Peninsula Iberica entre España y Franzia. S'estendilla á lo largo de 415 km dend'o Cabo de Creus (Mar Mediterranio) á l'este, dic'o Golfo de Bizcaia (Ozián Atlantico) á l'ueste. En a suya parti zentral tien una amplaria d'unos 150 km. En luengache corrién a parabra Perinés s'aplica á lo conchunto d'alteras sarras mugans ispano-franzesas. Pyrenees Mountains view from satellite.jpg

En a ripa norte, en Franzia, transcorre por as rechions d'Aquitania y d'o Rosellón. En a ripa sur, en España, transcorren por o País Basco, Nabarra, Aragón y Cataluña. O chicot estau d'Andorra ye situato en os Perinés, entre España y Franzia.

Orichen etimolochico

A parabra Perinés prozede d'a mitolochica filla d'Atlas, Pirene. Seguntes os griegos, os Perinés recullioron o suyo nome de Pirene, una choben d'a rechión á la que Ercules se lebó con er en un d'os suyos biaches.

Atra bersión dize que ye un antigo toponimo, d'orichen basco. Seguntes ista luenga, a ralla se clamó Ilene bos, que senifica "mons d'a Luna", ya que Ilene ye a Luna.

Cheolochía

As carauteristicas cheolochicas más destacadas son a disimetría d'as bersans en o sentiu tranbersal, ye dizir que a suya pendién ye muito mas azentugada en a bersán franzesa que en a española, y a disimetría en o sentiu lonxitudinal: desziende de maniera suau enta l'Atlantico y de forma mas feriosa ent'o Mediterraneo.

Formatos mientres a Era Terciaria, con ocasión d'o gran doblamiento alpín-imalayo.

Picos

Peña Forca.jpg Os picos mas destacaus d'ista ralla son:

Perinés ozidentals

Ecaitza (1.404m)
A Rhune (900m)
Adi (1.503m)
Ortzanzurieta (1.570m)
Orhy (2.021m)
Pic d'Anie (2.504m)

Perinés zentrals

Castillo d´Acher.jpg

Midi d'Ossau (2885 m)
Collarada (2.886 m)
Pico Os Moros (3.146 m)
Pico Bachimaña (3.005 m)
Pic Long (3.192 m)
Néouvielle (3.091 m)
Comachibosa o Pique Longue (3.298 m)

Ordesa y Mon Perdiu Las Tres Marías.jpg 450px-CILINDRO.JPG

Mon Perdiu (3.352 m)
Zelindro Marmorés (3.328 m)
Soum de Ramond o Pico Añisclo (3.254 m)
Marmorés (3.248 m)
Taillón (3.144 m)
Punta Faixón (3.009 m)
Punta Corral Ziego (3.006 m)
Marmorés d'el Cul (3.077 m)

Pineta PICO DE PINETA.JPG]]

L'Almunia Gran (3.134 m)

Chistén

Bachimala o Punta Schrader (3.177 m)
Punta Sabre (3.136)

Benás

Posets o Llardana (3.375 m)
Les Espades (3.332 m)
Pabots (3.121 m)
Gran Eriste (3.053 m)
Aneto (3.404 m)
A Maladeta (3.312 m)
Maldau (3.350 m)
Russell (3.205 m)
Margalida (3.241 m )
Tempestades (3.290)
Alba (3.118 m)
Mulleres (3.010 m)
La Forcanada
Ballibierna (3.067 m)
Perdiguero (3.222 m)
Gourgs Blancs (3.129 m)
Cabrioules o Cabrioles (3.116 m)
Malpás (3.109 m )
Salbaguardia (2.738)

Luchon

Spijeoles (3.066 m)
Gran Quayrat (3.060 m)
Pico Lézat (3.107 m)

Perinés orientals

Mulleres (3.010 m)
Besiberri (3.030 m)
Punta Alta (3.014 m)
Colomers (2.930 m)
Montvallier (2.859 m)
Montsent (2.881 m)
Montcalm (3.080 m)
Pica d'Estats (3.140 m)
Pedrosa (2.948 m)
Pic de Serrère (2.911 m)
Puig Pedrós (2.914 m)
Pic de Carlit (2.921 m)
Tossa d'Alp (2.537 m)
Puigmal (2.909 m)
Pic de Llonzes (2.832 m)
Canigó (2.785 m)
Costabona (2.464 m)
Roc de France (1.449 m)
Noulos (1.257 m)
Alberes (975 m)

Chelegars

Debiu á que a glaziazión d'a Era Cuaternaria afeutó á los Perinés de modo mas dezisibo que á las atras rallas españolas, esisten racadas de modelau chelegar dend'o Canigó dic'o pico d'Adi. A mayoría d'os autuals ibons son d'orichen chelegar. Güe diya os Perinés nomás poseyen chelegars de zirco u con chicotas luengas por denzima d'os 3000 m; Pico Os Moros, Comachibosa, Mon Perdiu y Maladeta.

Rios

Ista ralla ye a cuna d'impotáns ríos: Adour, Garona, Nivelle, Tec, Tet, Aglí y Ande en a bersán franzesa, Bidasoa, Aragón, Galligo, Zinca, Esera, Segre, Ter, Llobregat, Muga y Flubia en a bersán española.

Perineistas

Bels zentificos y montañers que han destacau en o estudio d'istas montañas son:

Louis Francois Ramond de Carbonnières. Naturalista. (1755-1827)
Franz Schrader. Cheografo. (Bordeus, 1844 - París, 1924)
Henry Russell. Conde Russell-Killough. (Tolosa, 1834 - Biarritz, 1909)

Ozio

Pirineo Ordesa 1.jpg Ista ralla cuenta con grans espazios atrapaziaus ta l'ozio, á l'ofrir grans posibilidaz por a suya polideza y clima.

As instalazions t'a prautica d'a eslisadera son as que aprezisan d'un espazio más amplo y han modificau o emplego d'o sulero en l'altera montaña.

En a parti española, los Pirineos cuentan con as siguiens estazions: Candanchú, Astún, Fornigal, Pandicosa-Os Ibons, Sarllé (Sarllé), BoíTaül Resort, Baqueira Beret, Port-Ainé, Port del Comte, Espot Esquí Parc, Tavascan, La Molina, Masella, Vall de Núria, Vallter 2000, Rasos de Peguera.

En Andorra: Ordino Arcalis, Pal Arinsal, Pas de la Casa-Grau Roig, Soldeu el Tarter.

En Franzia: La Pierre-st Martín, Artouste, Gourette, Luz Ardiden, Cauterets, Hautacam, Bareges, Gavarnie-Gédre, La Mongie, Piau Engaly, Saint Lary, Val Louron, Peyragudes, Luchon Superbagneres, Porte Puimorens, Ax-Les-Thermes, Font Romeu, Les Angles, Puyvalador, Formigueres, Puigmal 2600, Cambré d´Aze, Guzet, Les Mont d´Olmes, Ascou-Pailheres, Mijanes-Donezan.

Enrastres esternos

Rallas d'España Perinés

Gourt Home::Gourt :: Os Perinés