Dreito

O dreito ye o conchunto de normas que richen a bida d'una soziedá, reglando o comportamiento d'os endibidos y collas que la conforman, y resolbendo os conflitos que se preduzen entre ellos. Ista definizión sirbe ta o dreito positibo, pero atras definizions alternatibas tamién han siu proposadas por churistas, filosofos y tioricos d'o dreito, sin que bi aiga un consenso. A Filosofía d'o Dreito estudea o conzeuto de Dreito.

Orichen

O naximiento d'o Dreito no ye esclatero. Os autors se trestallan en dos opinions:

O Dreito naxe como reparazión á una afrenta fesica u moral que una presona fa á otra.
O Dreito naxe ta reglar a indemnizazión debida por a no oserbanza d'una parabra dada, en cheneral, ta reglar os negozios entre as presonas.

Istoricamén, o naximiento d'a norma churidica se preduz como imposizión de qui exerze o poder. Iste conzeuto se suabeze posteriormén, dica plegar á sistemas como l'ozidental bichén, en que as lais brotan d'o pueblo á trabiés d'a eslezión que iste fa d'o poder lechislatibo.

O Dreito naxe d'as ditas fuens d'o Dreito y que son:

Conteniu

O Dreito se trestalla tradizionalmén en as categorías de Dreito publico y Dreito pribau u zebil. Manimenos, ista troxadura ha siu amplamén creticada y enguán no en tien tanta de fuerza, debán d'a aparizión d'atras dembas de l'Ordenamiento Churidico en as que as esferencias entre o publico y o pribau no son tan ebidens (p. ex, o Dreito laboral, en o que a relazión pribada entre o treballador y lo interpresario se troba interbenida por una normatiba publica.

Contino se enumeran as prenzipals brancas churidicas: