Basel isch e Schwiizer Stadt am Rhy im Halbkanton Basel-Stadt und gliichzitig d Kantonshauptstadt. Basel (uf Französisch Bâle Italiänisch Basilea [bazi'lE:a) isch die drittgröschti Stadt vo dr Schwiiz. 188'000 Persone läbe 2004 im Kanton Basel-Stadt; und 690'000 in dr Trinationale Agglomeration Basel (TAB).
Bale-p1020623.jpg
Basel liggt im Nordweschte vo dr Schwiiz am Rhy und isch e groosses induschtriells Zentrum für die chemischi und pharmazeutischi Induschtrie. Basel isch e Gränzstadt und liggt näbe Dütschland und Frankrych. D Region Basel zämme mit em südwestliche Südbade un em Süd-Elsass haisst Regio TriRhena.
Basel wird im Volksmund au als dütschsprochige Teil vo dr Romandie (französischsprochigi Westschwiz) gnennt; das ligt vor allem an de ähnlige Resultat bi nationale politische Abstimmige (d Dütschschwiz stimmt ehnder konservativ, d Westschwiz und Basel ehnder liberal) und am Motto vo dr Stadt, "Basel tickt anderscht".
Basel isch e römischi Gründig. Um 44 v. Chr. errichte d'Römer uf em Münsterhügel e Kastell, 374 wird dr Ortsnamme Basilia erstmols urchundlich erwähnt.
Basel het die ältischti Universität vo der Schwiz. Basel isch 1501 in d Eidgenosseschaft ydrätte und isch syt 1648 unabhängig vom Dütsche Rych.
Universität
Basel het die eltischti Universität vo der hittige Schwytz. Si isch anno 1459 grindet worde. Dr
Erasmus, dr
Paracelsus, dr
Daniel Bernoulli, dr
Leonhard Euler und dr
Friedrich Nietzsche hänn alli zämme dert gschafft.
Sport
Basel gilt als erfolgyrchi Sport-Stadt. Dr FCB (
FC Basel) isch scho syt ainiger Zyt dr erfolgrychschti Fuessball-Club vo dr Schwiiz. 2008 wird z Basel und in andere Stedt die europäischi Maischterschaft im Schutte ussdrait. S "Davidoff Swiss Indoors" isch s greeschti Indoor-Tennis-Event in Europa. Im Joor 2002 sinn World Judo Championships in Basel ussdrait worde. Basel het s greeschte Schutt-Stadion vo der Schwiiz, dr
St. Jakob Park mit 31 539 Sitzplätz. D St. Jakobs-Arena isch e modärni Yshockey-Halle. Nit z vrgässe sin die zahlryche Sportler us dr Agglomeration vo Basel. Zem Bispyl dr Roger Federer, wo jo dr beschti Tennisspieler vo dr Wält isch, dr Alex Frei, wo Topscorer in dr franzeesische Liga isch, und d Pätty Schnyder, wo au e erfolgriichi Tennisspiilerin isch.
Dialäggt
Z Basel reede die maischte Lyt
Baseldytsch (hüt maischtens mit
* usgschproche und dorum mit <ü> gschriibe). Dr Dialäggt hed innerhalb vo de dytschschwytzer Dialäggt e Sonderschtellig - ainersyts us linguistische Grind: Är ghert als ainzige
Schwiizer Dialäggt zue dr
niederalemannische Sprochgruppe. Anderersyts gniesst är e bsunders Prestige, wo mit der Basler
Fasnacht z tue het.
Transportation
D lokale öffentliche Verkehrsmittel werde vo de
Basler Verkehrs-Betriebe betriibe.D Dræmmli sin grien und nit öppe blau wie in Zyri.
Wichtigi Persone us Basel
- Johann Peter Hebel, Alemannische Dichter, Schöpfer vo dr (inoffizielle) Basler Hymne "Z'Basel an mim Rhi"
- Aernschd Born
- Jacob Burckhardt, Hischtoriker
- Arthur Cohn, Film-Broduzänt
- Dani Levy, Film- und Theater-Regisseur, Schauspiler
- Luana, Rapperin
- Black Tiger, Rapper
- Albert Hofmann , Chemiker (nid in Basel gebore)
- Theodor Zwinger, Mediziner
- Jakob Bernoulli, Mathematiker und Physiker
- Karl Barth, Theoloog
- Leonhard Euler, Mathematiker
- Christoph Merian, Gründer vo dr Christoph Merian Stiftig
- Arnold Böcklin, Künschtler
- Cesar Keiser, Kabarettischt
- Heidi Abel, Fernseh- und Radiomoderatorin
- Ruedi Walter, Schauschpiler
- Alfred Rasser, Schauschpiler
- Paracelsus, Gelehrte/Arzt
- Erasmus, Gelehrte
- Tinguely, Künschtler
- Mäni Wäber, Färnsehmaa
Basler Bänds
Ort (Schwiiz)
بازل | Базел | Basilea | Basel | Basel | Basel | Bazelo (urbo) | Basilea | Basel | Bâle | באזל | Basel | Basilea | バーゼル | 바젤 | Basilia | Bazelis | Bazel (Zwitserland) | Basel | Basel | Bazylea | Basiléia | Basel | Базель | Basel | Basel | Basel | 巴塞尔